Tymawa (województwo warmińsko-mazurskie)
Tymawa – Wieś w Warmińsko-Mazurskim
Tymawa, znana w przeszłości jako Thymau, to malownicza wieś położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Grunwald. Jej lokalizacja, zaledwie 14 km na południe od Olsztyna, czyni ją atrakcyjnym miejscem dla turystów oraz osób poszukujących spokoju i kontaktu z naturą. W Tymawie znajduje się Jezioro Tymawskie, które zajmuje powierzchnię 64 ha i osiąga głębokość do 15 m. Dodatkowo, wieś jest siedzibą Leśnictwa Tymawa, będącego częścią Nadleśnictwa Olsztynek.
Historia Tymawy
Pierwsze wzmianki o Tymawie pojawiają się w dokumentach z 1328 roku, kiedy to wieś została założona z nadania Mikołajowi z Kowalk. W czasach krzyżackich była częścią komturii w Olsztynku. Powstała jako wieś rycerska na czterdziestu włókach. W dokumentach z lat 1382-1384 wymieniany jest sędzia Albrecht z Tymawy, co świadczy o jej znaczeniu w tamtym okresie. Straty poniesione przez wieś podczas wielkiej wojny z lat 1409-1411 oszacowano na sześćset grzywien.
W kolejnych stuleciach społeczność Tymawy rozwijała się. W roku 1482 wymieniany jest Pielgrzym z Tymawy, który sprzedał piętnaście włók ziemi. Z danych podatkowych z 1590 roku wynika, że we wsi mieszkało 11 chłopów oraz trzech zagrodników i karczmarz o nazwisku Waszełowski. Wśród drobnej szlachty i wolnych chłopów pojawiają się też inne nazwiska, takie jak Adam i Albrecht Waszełowscy czy Mikołaj Libuski.
Na przełomie XVIII i XIX wieku majątek szlachecki Tymawy przeszedł w ręce rodu von Brandtów. W latach 1820-1861 liczba mieszkańców wzrosła z 64 do 150 osób. Z danych z 1880 roku wynika, że we wsi mieszkało już 76 osób, a w majątku szlacheckim 320 osób. Pod koniec XIX wieku do początku XX wieku majątek ziemski był własnością rodziny Wernitz.
W 1925 roku populacja Tymawy wynosiła już 279 ludzi. Niestety, w wyniku II wojny światowej wieś ucierpiała – w 1945 roku zniszczono zabudowania gospodarcze majątku ziemskiego oraz gorzelnię.
Zabytki Tymawy
W Tymawie znajduje się kilka interesujących obiektów zabytkowych. Najważniejszym z nich jest pałac wybudowany w 1891 roku, który pierwotnie należał do rodziny von Wernitz. Budynek pałacu został zaprojektowany na rzucie prostokąta i ma dwie kondygnacje, przykryte dachem naczółkowym. Na fasadzie wyróżnia się trójkondygnacjowy ryzalit zwieńczony trójkątnym szczytem oraz duży ganek podtrzymywany przez cztery półkolumienki. W holu pałacu zachował się oryginalny kominek, co dodaje mu historycznego charakteru. Od 1997 roku pałac jest własnością prywatną.
W otoczeniu pałacu znajdują się także zabudowania gospodarcze z tego samego okresu oraz park założony w drugiej połowie XIX wieku według projektu Johanna Larassa. Park ten stanowi piękne miejsce do spacerów i wypoczynku na łonie natury.
Kolejnym interesującym miejscem w okolicy jest grodzisko – pozostałości krzyżackiego założenia obronnego, które znajdują się około 1,25 km na północny wschód od Tymawy. Obiekt ten został założony na morenowym cyplu i otoczony jest bagnistą doliną bezimiennego strumienia. Jedyny dostęp do grodziska prowadzi od zachodu poprzez fosę o głębokości do 7 metrów. Grodzisko datowane jest na późne średniowiecze (XIV-XV w.) i oznaczone jest tablicą konserwatorską.
Przyroda i turystyka
Tymawa znajduje się w malowniczej okolicy warmińsko-mazurskiej, która przyciąga miłośników przyrody oraz aktywnego wypoczynku. Jezioro Tymawskie stanowi doskonałe miejsce do uprawiania sportów wodnych oraz relaksu nad wodą. Okoliczne lasy są idealne do pieszych i rowerowych wycieczek, a także zbierania grzybów i jagód.
Tereny wokół Tymawy są bogate w różnorodność fauny i flory, co czyni je atrakcyjnymi dla miłośników ornitologii oraz obserwacji dzikiej przyrody. Można tu spotkać wiele gatunków ptaków oraz innych zwierząt, co sprawia, że region ten cieszy się dużym zainteresowaniem ze strony ekologów oraz turystów.
Zakończenie
Tymawa to wieś o bogatej historii oraz cennych zabytkach, która zachwyca swoim urokiem i naturalnym pięknem okolicy. Dzięki swojemu położeniu blisko Olsztyna oraz atrakcyjnym terenom rekreacyjnym może być idealnym miejscem zarówno do życia, jak i wypoczynku dla turystów odwiedzających województwo warmińsko-mazurskie. Historia Tymawy oraz jej dziedzictwo kulturowe stanowią ważny element regionalnej tożsamości i powinny być pielęgnowane dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).