Historia Siemianowic Śląskich

Wstęp

Historia Siemianowic Śląskich to fascynująca opowieść o rozwoju małej wioski rybackiej, która z biegiem lat przekształciła się w dynamiczne miasto przemysłowe. Położone w sercu Górnego Śląska, Siemianowice mają bogatą przeszłość, która sięga XII wieku. W artykule tym przyjrzymy się kluczowym wydarzeniom i zmianom, które miały miejsce w historii tego miejsca od czasów średniowiecznych aż do współczesności.

Dzieje rybackiej osady i okolic (XII-XVII w.)

Pierwsza wzmianka o Siemianowicach pochodzi z 1273 roku, choć przypuszcza się, że miejscowość istniała już w XII wieku. Wówczas była to niewielka wioska, która zaopatrywała dwór księcia bytomski w ryby oraz kwiaty. W sąsiedztwie osady rozwijały się dzisiejsze dzielnice miasta, takie jak Michałkowice, Bytków i Przełajka. Region ten wielokrotnie zmieniał swoich właścicieli; początkowo należał do księstwa opolskiego, a następnie do opolsko-raciborskiego. W 1289 roku Siemianowice zostały zhołdowane Czechom.

W XIV i XV wieku południowa część regionu była pod kontrolą Piastów Cieszyńskich, podczas gdy północna część podlegała księstwu oleśnickiemu. W 1526 roku ziemia bytomska przeszła we władanie Jerzego Brandenburskiego z rodu Hohenzollernów. Mieroszewscy byli właścicielami Siemianowic oraz okolicznych dzielnic aż do 1692 roku, kiedy to Kasper Hunter von Grandon stał się nowym panem dóbr. Już wtedy na obszarze dzisiejszego parku miejskiego znajdował się dwór, który był siedzibą włodarzy wsi.

Pierwsza kopalnia i nowy pałac (XVIII w.)

W 1718 roku Hrabina Maria Józefa von Donnersmarck zakupiła Siemianowice oraz okoliczne tereny od Huntera von Grandona. Rodzina Donnersmarcków na przełomie lat 1760-1778 zrealizowała budowę pałacu na miejscu dawnego dworu Mieroszewskich i Henklów, który możemy podziwiać do dziś. W 1786 roku powstał murowany kościół w Michałkowicach, a na obszarze obecnego Lasku Bytkowskiego rozpoczęto działalność pierwszej kopalni węgla kamiennego o nazwie „Leśna”.

Rozwój przemysłu i jego skutki (XIX w.)

Na przełomie XVIII i XIX wieku region zaczął dynamicznie rozwijać swoją bazę przemysłową. Na terenie Bytkowa funkcjonowały już dwie kopalnie, a w 1803 roku Rheinbabenowie założyli kopalnię „Fanny” na Sadzawkach. Do roku 1833 powstała Huta „Laura”, a region zyskał cztery kopalnie cynku, cztery kopalnie węgla kamiennego oraz jedną hutę żelaza. W miarę jak rozwijał się przemysł, zaczęli osiedlać się tu imigranci z Niemiec, co przyczyniło się do dalszego rozwoju Siemianowic.

W tym okresie rozbudowywano także infrastrukturę miasta. Powstały nowe szkoły oraz poczta, a w 1852 roku rozpoczęto budowę kolei wąskotorowej. W 1868 roku Fitzner uruchomił produkcję w Fabryce Śrub i Nitów, a dwa lata później znacznie rozbudowano sieć kolejową. Kolonia przy Hucie Laura rozwinęła się na tyle, że w 1873 roku wyodrębniono jej teren jako Laurahütte.

Na koniec XIX wieku Siemianowice mogły poszczycić się nowymi osiągnięciami: powstała biblioteka, murowany kościół św. Krzyża, a także pierwsze brukowane ulice oraz linie tramwajowe. W 1898 roku region został zelektryfikowany, co dodatkowo poprawiło warunki życia mieszkańców.

Dalszy rozwój Siemianowic (I połowa XX w.)

Początek XX wieku przyniósł dalszy rozwój miasta. Wzniesiono gmach magistratu oraz murowany kościół w Michałkowicach. W marcu 1919 roku miały miejsce protesty robotnicze, które zakończyły się starciem z wojskiem – jeden robotnik został zabity, a dwóch rannych.

Pomimo niekorzystnych wyników plebiscytu z 1922 roku (56,25% głosujących opowiedziało się za pozostaniem przy Niemczech), Siemianowice zostały przyłączone do Rzeczypospolitej Polskiej. Pojawiły się nowe fabryki, takie jak Górnośląska Fabryka Czekolady i Cukrów „Hanka”, a także pierwsza szkoła średnia. W 1927 roku gmina „Huta Laura-Siemianowice” została przekształcona na Siemianowice Śląskie.

W 1932 roku miasto uzyskało prawa miejskie, licząc ponad 30 tysięcy mieszkańców. Niestety po wybuchu II wojny światowej sytuacja uległa dramatycznej zmianie – na terenie kopalni Michał trwały walki między oddziałami Freikopsu a wojskiem polskim.

Okres II wojny światowej i po wojnie (II połowa XX w.)

Podczas II wojny światowej życie mieszkańców Siemianowic zostało dotknięte tragicznymi wydarzeniami. Od 1942 roku na terenie pałacowym Donnersmarcka funkcjonowały dwa obozy koncentracyjne dla Polaków z systemu Polenlager – Polenlager 10 oraz Polenlager 11. W 1944 roku Niemcy utworzyli podobóz KL Auschwitz – Laurahütte.

Po wojnie miasto nie doznało większych zniszczeń wojennych. Z dniem 6 kwietnia 1945 roku Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy, a oboz pracy nr 165 powstał właśnie w Siemianowic

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).