Czernidłówka brązowoszara

Czernidłówka brązowoszara – charakterystyka gatunku

Czernidłówka brązowoszara, znana naukowo jako Coprinopsis ephemeroides, to interesujący gatunek grzyba należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae). Po raz pierwszy został opisany w 1805 roku przez Augustina Pyramusa de Candolle, który nadał mu nazwę Agaricus ephemeroides. Obecnie jednak gatunek ten funkcjonuje pod nazwą nadaną przez G. Moreno w 2010 roku. Czernidłówka brązowoszara jest grzybem koprofilnym, co oznacza, że rozwija się na odchodach zwierząt, co czyni go wyjątkowym przedstawicielem mykobioty Polski.

Systematyka czernidłówki brązowoszarej

Czernidłówka brązowoszara należy do klasyfikacji Index Fungorum, w której zajmuje miejsce w rodzaju Coprinopsis oraz rodzinie Psathyrellaceae. W ramach tej klasyfikacji można znaleźć szereg istotnych informacji dotyczących pozycji tego gatunku w systematyce grzybów. Ostatnie badania molekularne wykazały, że czernidłówka brązowoszara może nie należeć do rodzaju Coprinus ani Coprinopsis i może być w przyszłości włączona do nowego rodzaju. Gatunek ten ma także kilka synonimów, co dodatkowo świadczy o jego złożonej historii klasyfikacyjnej. Do najważniejszych synonimów zalicza się Coprinus bulbillosus oraz Coprinus ephemeroides.

Morfologia czernidłówki brązowoszarej

Morfologia czernidłówki brązowoszarej jest stosunkowo zróżnicowana i charakteryzuje się kilkoma istotnymi cechami. Kapelusz osiąga wysokość od 4 do 7 mm oraz średnicę od 2 do 3 mm. W początkowej fazie rozwoju ma kształt elipsoidalny lub kulisty, a z biegiem czasu przekształca się w formę rozwarto-stożkową oraz wypukłą. Ostatecznie kapelusz staje się płaski i osiąga średnicę od 7 do 12 mm. Jego powierzchnia jest grubo prążkowana i pokryta białawymi granulkami, które zmieniają kolor na bladożółty podczas dojrzewania.

Blaszki i trzon

Blaszki czernidłówki są wolne i przyrośnięte, stosunkowo wąskie. W początkowej fazie są białawe, jednak z czasem stają się szare, a na końcu czarniawe, zwłaszcza na brzegach. Międzyblaszki występują maksymalnie do trzeciego rzędu. Trzon czernidłówki brązowoszarej osiąga wysokość od 2,5 do 5 cm i ma grubość od 0,5 do 1 mm. Jego powierzchnia jest naga lub delikatnie podłużnie prążkowana. Na trzonie znajduje się pierścień z frędzlami, który jest lokalizowany w połowie długości trzonu lub bliżej jego górnej części.

Miąższ i cechy mikroskopowe

Miąższ czernidłówki brązowoszarej jest błoniasty i wodnistoszary, a wraz z wiekiem staje się coraz bardziej rozpływający. Jego zapach oraz smak są łagodne, co sprawia, że gatunek ten nie budzi szczególnych kontrowersji wśród grzybiarzy. Cechy mikroskopowe czernidłówki obejmują zarodniki o wymiarach 6–8,5 × 5,5–7 × 4,5–5,5 µm, które są kuliste lub prawie kuliste. Wysyp zarodników ma kolor czarny, co jest istotnym wskaźnikiem w identyfikacji tego gatunku.

Gatunki podobne

Czernidłówka brązowoszara ma kilka podobnych gatunków, co może stanowić wyzwanie dla mykologów oraz grzybiarzy. Jednym z nich jest czernidłówka sercowatozarodnikowa (Coprinopsis cordisporus), która często występuje obok czernidłówki brązowoszarej. Kluczową różnicą między tymi dwoma gatunkami jest obecność pierścienia u czernidłówki brązowoszarej oraz inny kolor grudek na kapeluszu czernidłówki sercowatozarodnikowej — są one zazwyczaj brązowe do cynamonowo-brązowych. Innym podobnym gatunkiem jest czernidłak gnojolubny (Coprinus patouillardii), który charakteryzuje się większymi owocnikami oraz preferencją dla resztek roślinnych jako podłoża do wzrostu.

Występowanie i siedlisko czernidłówki brązowoszarej

Czernidłówka brązowoszara występuje na różnych kontynentach, takich jak Ameryka Północna, Środkowa i Południowa oraz w Europie i Azji. Najwięcej stanowisk tego gatunku znajduje się w Europie, gdzie został odnotowany w lasach liściastych. Grzyb ten preferuje siedliska bogate w substancje organiczne i najczęściej rozwija się na odchodach zwierząt roślinożernych takich jak krowy czy konie. W Polsce czernidłówka brązowoszara była notowana w pięciu stanowiskach według badań Władysława Wojewody z 2003 roku.

Sezon występowania

Czernidłówka brązowoszara ma zdolność owocowania przez cały rok, szczególnie podczas wilgotnych warunków atmosferycznych. To sprawia, że grzyb ten jest często spotykany w odpowiednich siedliskach przez większą część roku.

Zakończenie

Czernidłówka brązowoszara to fascynujący gatunek grzyba o bogatej historii systematycznej oraz unikalnych cechach morfologicznych i ekologicznych. Jego obecność w polskich lasach liściastych oraz związki z odchodami zwierząt roślinożernych czynią go ważnym

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).