Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN) został powołany 28 czerwca 1945 roku w Warszawie przez prezydenta Krajowej Rady Narodowej, Bolesława Bieruta. Utworzenie rządu było wynikiem porozumienia, które zostało osiągnięte na konferencji w Moskwie, odbywającej się w dniach 17-21 czerwca tego samego roku. Współpraca pomiędzy Krajową Radą Narodową a przedstawicielami rządu na uchodźstwie, w tym Stanisławem Mikołajczykiem i Władysławem Kiernikiem, a także niektórymi politykami Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), pozwoliła na stworzenie rządu, który miał za zadanie zjednoczenie różnych frakcji politycznych w Polsce po II wojnie światowej.
Geneza powołania TRJN
Powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej było realizacją postanowień konferencji jałtańskiej, która zakładała rekonstrukcję Rządu Tymczasowego RP na szerszej podstawie politycznej. Zgodnie z ustaleniami, politycy emigracyjni oraz krajowi, którzy dotąd nie byli reprezentowani w rządzie, mieli otrzymać 25% ministerialnych tek oraz odpowiednią liczbę wiceministrów. Celem tych działań było uzyskanie akceptacji mocarstw zachodnich dla nowego rządu, co miało również na celu stabilizację sytuacji politycznej w Polsce.
Rząd powstał na bazie Rządu Tymczasowego RP i był zdominowany przez Polską Partię Robotniczą (PPR) oraz partie satelickie. Udział w rządzie miały także partie związane z PSL i PPS, co sprawiło, że skład rządu odzwierciedlał różnorodność polityczną kraju. W dniu zaprzysiężenia Edward Osóbka-Morawski z PPS objął stanowisko premiera.
Uznanie międzynarodowe i reakcje
Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej uzyskał międzynarodowe uznanie stosunkowo szybko po swoim powołaniu. Już 29 czerwca 1945 roku został on uznany przez Szwecję i Francję, a następnie przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię 5 lipca. Inne państwa koalicji antyhitlerowskiej, takie jak Chiny czy Kanada, również przyznały mu swoje uznanie. Jednakże wiele krajów, takich jak Watykan czy Hiszpania, odmówiło uznania TRJN jako legalnego rządu Polski.
Reakcja polskiego rządu na uchodźstwie była krytyczna. Ambasador RP w Londynie, Edward Raczyński, protestował przeciwko uzurpacji TRJN, podkreślając jego zależność od wpływów radzieckich oraz brak legitymacji społecznej. Oświadczenie rządu na uchodźstwie wskazywało na niemożność stworzenia niezależnego rządu tak długo, jak Polska była okupowana przez Armię Czerwoną.
Administracja i działania TRJN
Po powołaniu TRJN rozpoczęto działania mające na celu odbudowę Polski po wojnie. W dniu zaprzysiężenia rządu jego skład obejmował przedstawicieli różnych partii politycznych, co miało na celu zapewnienie szerokiej reprezentacji społeczeństwa. W skład rządu weszli m.in. Władysław Gomułka jako I wiceprezes oraz Stanisław Mikołajczyk jako II wiceprezes i minister rolnictwa.
Ważnym krokiem administracyjnym było przystąpienie do podpisania Karty Narodów Zjednoczonych 16 października 1945 roku, co uczyniło Polskę jednym z państw-założycieli ONZ. Ponadto TRJN uczestniczył w konferencji poczdamskiej latem 1945 roku, co miało kluczowe znaczenie dla ustalenia granic Polski oraz przyszłości kraju.
Przejęcie administracji z rąk radzieckich
Na mocy postanowień konferencji poczdamskiej TRJN przejął administrację pozostałych Ziem Zachodnich i Północnych od radzieckich komendantur wojskowych. Kluczowym momentem było zawarcie umowy z ZSRR dotyczącej zmodyfikowanej linii Curzona jako wschodniej granicy Polski, co miało dalekosiężne konsekwencje dla kształtu powojennej Polski.
Skład Rady Ministrów i zmiany personalne
Rada Ministrów Edwarda Osóbki-Morawskiego składała się głównie z przedstawicieli partii proradzieckich oraz koalicyjnych. PPR dominowała w rządzie z siedmioma ministrami, podczas gdy PPS posiadała sześciu przedstawicieli. Stronnictwo Ludowe (SL) było reprezentowane przez trzech ministrów, a SL „Roch” oraz Stronnictwo Demokratyczne (SD) także miały swoje udziały w kierownictwie ministerstw.
W miarę upływu czasu skład Rady Ministrów ulegał zmianom. Na przykład 13 listopada 1945 roku utworzono Ministerstwo Ziem Odzyskanych pod kierownictwem Władysława Gomułki. Późniejsze zmiany personalne dotyczyły także innych ministerstw, co wskazywało na dynamiczny charakter polityki wewnętrznej TRJN.
Koniec działalności TRJN
Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zakończył swoją działalność 6 lutego 1947 roku po sfałszowanych wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Nowy rząd powołany po tych wyborach miał już zupełnie inną strukturę oraz charakter. TRJN pozostawił po sobie kontrowersyjny ślad w historii politycznej Polski okresu powojennego.
Zakończenie
Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej był kluczowym elementem transformacji politycznej w Polsce po II wojnie światowej. Jego utworzenie miało na celu zjednoczenie różnych frakcji politycznych oraz przywrócenie stabilizacji w kraju. Mimo że TRJN był uznawany przez wiele państw jako legalny organ władzy, jego zależność od wpływów radzieckich oraz kontrow
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).